De renovatieplicht in 2026 (en wat 2027 brengt)

In dit artikel

• Wat is de renovatieplicht? 
• Voor wie geldt de renovatieplicht in 2025? 
• Renoveren van EPC-label F naar EPC-label A: tot wanneer heb ik tijd om de renovatieplicht uit te voeren? 
• Welke sancties gelden er als de renovatieplicht niet nageleefd wordt? 
• De renovatieplicht financieren
• Waar moet je op letten als verkoper? 
• Goed om te weten als huurder
• Uitzonderingen op de renovatieplicht
  • Notariële akten met declaratieve werking
  • Verlenging van opstalrecht of erfpacht
  • Erfenis
• De renovatieplicht bij niet-residentiële gebouwen
• Het belang van renoveren
• Je EPC-label verbeteren
• FAQ's

Laatst bijgewerkt: oktober 2026. Regels en premie wijzigen geregeld; check altijd de actuele voorwaarden bij de Vlaamse overheid. 

Wat is de renovatieplicht?  

Sinds 1 januari 2023 moet wie in Vlaanderen een woning of appartement met EPC-label E of F verwerft, die woning energetisch renoveren tot minstens label D. De regel staat in het Energiedecreet en wordt opgevolgd door het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA). 

Voor wie geldt ze in 2026? 

• Kopers van een woning of appartement in volle eigendom, via notariële akte. 
• Wie een woning krijgt via schenking (in volle eigendom).
• Wie een erfpacht- of opstalrecht op een woning vestigt. 
• Ook tweede verblijven en vakantiewoningen vallen eronder. 

De verplichting geldt per akte en hangt af van het gebruik van het gebouw op het moment van de akte. Bij gemengde gebouwen beslist de hoofdbestemming (de grootste vloeroppervlakte) of de residentiële of niet-residentiële regels gelden. 

De termijn: 6 jaar

De Vlaamse regering verlengde de uitvoeringstermijn van 5 naar 6 jaar. Die 6 jaar loopt vanaf de datum van de authentieke akte (of de vestiging van erfpacht of opstal). Twee voorbeelden:

• Datum akte: 15 maart 2026 
  • Label bij aankoop: E of F
  • Uiterlijk label D tegen 15 maart 2032
• Datum akte: 30 juni 2023
  • Label bij aankoop: E of F
  • Uiterlijk label D tegen 30 juni 2029

Na de werken laat je een nieuw EPC opmaken door een erkende energiedeskundige. Dat EPC is je bewijs dat je aan de verplichting voldoet.

Geen verstrenging meer naar C, B of A

Oorspronkelijk zou de renovatieplicht vanaf 2028 strenger worden (label C, later B). Die verstrenging is geschrapt: label D blijft de norm voor nieuwe eigenaars. Het Vlaamse langetermijndoel blijft wel een energiezuinig woningpark tegen 2050. 

Niet-residentiële gebouwen

Voor kantoren, winkels, praktijkruimtes en andere niet-residentiële gebouwen geldt al sinds 1 januari 2022 een aparte renovatieplicht. Ook hier heb je 6 jaar na de akte (of erfpacht/opstal). Het verschil met woningen: je moet een vast pakket minimale maatregelen uitvoeren én een minimumlabel halen. 

Minimale maatregelen (enkel voor de overgedragen delen):

• Dakisolatie: R-waarde van minstens 0,75 m2K/W (of U-waarde van maximaal 0,24 W/m2K). 
• Beglazing: enkel glas vervangen door glas met een U-waarde van maximaal 1 W/m2/K
• Verwarming: centrale opwekkers ouder dan 15 jaar vervangen, tenzij ze aan de renovatie-eisen voldoen. Ligt er aardgas in de straat, dan mag je geen nieuwe stookolieketel plaatsen. 
• Koeling: koelinstallaties ouders dan 15 jaar met ozonafbrekende stoffen of koelmiddelen met een GWP van 2500 of meer vervangen. 

Klein of groot? Een eenheid is klein als ze een niet-residentiële hoofdbestemming heeft, maximaal 500 m2 groot is en geen deel uitmaakt van een groter niet-residentieel geheel. Alle andere eenheden zijn groot.

• Kleine eenheid, gebouw in zijn geheel verkocht:
  • Label C sinds 2022
  • Label B vanaf 2035
  • Label A vanaf 2040
• Andere kleine eenheden (vb. winkel onder appartementen)
  • Label D sinds 2023
  • Label C vanaf 2028
  • Label B vanaf 2040
  • Label A vanaf 2045
• Grote eenheid: standaardtraject met EPC NR, extra minimaal 5% hernieuwbare energie

Sinds 1 januari 2026 moet bovendien elke grote niet-residentiële eenheid een EPC NR hebben, ook zonder verkoop of verhuur. Vanaf 2030 wordt label E het minimum voor grote niet-residentiële gebouwen. 

Wat verandert er in 2026, en wat brengt 2027? 

2026 is een overgangsjaar: de renovatieplicht zelf werd milder, maar de premies werden afgebouwd en Europa legt de basis voor strengere gebouwregels. Wat er al vastligt en wat eraan komt: 

• 1 januari 2026
  • Mijn VerbouwLening: extra rentekorting voor de laagste inkomens (renteloos voor categorie 4)
  • Btw op levering en plaatsing van een warmtepomp voor particulieren daalt naar 6% (niet voor hybride systemen) tot eind 2030
  • Sloop- en herbouwpremie afgeschaft voor nieuwe vergunningen
  • EPC NR verplicht voor alle grote niet-residentiële eenheden
  • Nieuwe EPB-eisen voor nieuwbouw en renovatie
• 1 maart 2026: Mijn VerbouwPremie - twee hoogste inkomenscategorieën enkel nog premie voor warmtepomp en warmtepompboiler
• 1 juli 2026: Mijn EPC-labelpremie volledig stopgezet
• 2026-2027: Omzetting van de Europese gebouwenrichtlijn (EPBD IV) in Vlaamse regelgeving; ontwerpdecreet in voorbereiding
• 2027-2030: Gefaseerde zonne-energieverplichtingen voor grote niet-residentiële gebouwen bij ingrijpende renovatie
• 2028:
  • Europese CO2-prijs op brandstoffen voor gebouwen (ETS2): stookolie en aardgas worden duurder
  • Kleine niet-residentiële eenheden: label C in plaats van D
• 1 januari 2030: minimaal EPC-label voor huurwoningen: E (open/halfopen), D (rijwoning/appartement), daarna strenger
• 2030: alle nieuwbouw emissievrij; label E minimum voor grote niet-residentiële gebouwen

Hint naar 2027

• Renovatiepaspoort en digitaal EPC. Het Vlaams EPBD-ontwerpdecreet voorziet een renovatiepaspoort met een stappenplan per woning. Ook komt het label en de energiescore verplicht in advertenties en wordt een EPC nodig bij verlenging van een huurcontract. 
• Premies blijven onder druk. Na de hervormingen van 2025 en 2026 is de kans klein dat het steunniveau in 2027 stijgt. Wie wil renoveren met premie, doet er goed aan niet te lang te wachten. 
• Fossiel wordt duurder. Door ETS2 vanaf 2028 en de geplande taxshift wordt een warmtepomp steeds interessanter dan een gas- of stookolieketel. Europa verbiedt al sinds 2025 subsidies voor losstaande fossiele ketels. 
• Verhuurders: 2030 komt snel. Plan nu al werken in om in 2030 je conformiteitsattest te behouden. 

De data voor 2027 en later zijn gebaseerd op ontwerpteksten en aankondigingen. De definitieve invulling kan nog wijzigen. 

Sancties, uitzonderingen en wie er niet onder valt

Wat als je de termijn niet haalt? 

Heb je 6 jaar na de akte geen EPC met minstens het vereiste label, dan kan het VEKA een administratieve geldboete opleggen. Die varieert van € 500 tot € 200.000, afhankelijk van de situatie. De boete heft de verplichting niet op: je krijgt een nieuwe termijn om alsnog te renoveren. De Vlaamse regering werkt voor woningen aan een genuanceerder handhavingskader. 

Uitzonderingen

• Beschermde monumenten en erfgoed
• Gebouwen die binnen 6 jaar na de akte gesloopt werden
• Tijdelijke constructies die minder dan 2 jaar gebruikt worden
• Echtscheiding of beëindiging van wettelijke samenwoning, als één partner de woning als hoofdverblijf houdt
• Uitstap uit onverdeeldheid, als één partij de woning als hoofdverblijf houdt
• Vernieuwing van erfpacht of opstal tussen dezelfde partijen
• Zuivere erfenis. Liep er al een renovatieplicht bij de overledene? Dan neemt de erfgenaam de resterende termijn over
• Schenking met voorbehoud van vruchtgebruik en aankoop van enkel de naakte eigendom

Verkopers en huurders

• Verkopers van een woning met label E of F moeten de renovatieplicht vermelden in de advertentie, de compromis en de notariële akte. 
• Huurders hoeven zelf niet te renoveren. De eigenaar moet wel werken uitvoeren, wat tijdelijk overlast kan geven. Vanaf 2030 geldt bovendien een minimumlabel voor huurwoningen (zie hierboven). 

En Brussel en Wallonië? De renovatieplicht na aankoop is een Vlaamse regel. Brussel en Wallonië werken met eigen regels en tijdslijnen; check die bij de gewestelijke overheid. 

Premies en financiering in 2026

Het steunlandschap is in 2026 kleiner en gerichter geworden. Wat er nog is en wat verdween:

• Mijn VerbouwPremie: inkomenscategorieën 3 en 4: premie voor onder meer dak-, muur- en vloerisolatie, beglazing, ventilatie en warmtepomp. Sinds 1 maart 2026 krijgen de twee hoogste inkomenscategorieën enkel nog premie voor een warmtepomp of warmtepompboiler, met lagere bedragen. 
• Mijn VerbouwLening: tot € 60.000, terug te betalen over maximaal 25 jaar. Sinds 1 januari 2026 renteloos voor de laagste inkomens en met lagere rente voor de middeninkomens. 
• Btw 6% op warmtepompen: federale maatregel voor facturen van 2026 tot en met 2030, voor particulieren. Hybride warmtepompen vallen erbuiten. 
• Btw 6% bij renovatie: voor renovatiewerken aan woningen ouder dan 10 jaar (voorwaarden van toepassing). 
• Verlaagde onroerende voorheffing: korting na een ingrijpende energetische renovatie, op basis van het behaalde E-peil. 
• Gemeentelijke premies: aanvullend, verschilt per gemeente. Vraag na bij je gemeente of energiehuis. 
• Mijn EPC-labelpremie: stopgezet sinds 1 juli 2026. Enkel dossiers met een geldige activatie bij Fluvius uit 2024 lopen nog af. 
• Sloop- en herbouwpremie: afgeschaft voor vergunningen goedgekeurd vanaf 1 januari 2026. 

De exacte bedragen en inkomensgrenzen vind je op vlaanderen.be/premies-voor-renovatie. De inkomensgrenzen worden jaarlijks geïndexeerd. 

Welke ingrepen brengen je het snelst naar label D?

De sprong van E of F naar D vraagt meestal geen totaalrenovatie, maar een goed gekozen combinatie van ingrepen. Begin altijd met het EPC zelf: daarin staan de aanbevelingen voor jouw woning, in volgorde van impact. 

1. Isoleer eerst het dak. Het meeste warmteverlies gaat via het dak. Dakisolatie is relatief betaalbaar en levert snel EPC-winst op. 
2. Vervang enkel glas. Hoogrendementsglas verlaagt het warmteverlies en verhoogt het comfort. 
3. Pak muren en vloeren aan. Spouwmuurisolatie is vaak een snelle en voordelige ingreep. 
4. Kies een zuinige verwarming. Een warmtepomp (lucht-water of bodem-water) levert de grootste winst, zeker in combinatie met vloerverwarming of lage-temperatuurradiatoren. Bonus in 2026: 6% btw en, afhankelijk van je inkomen, een premie. Is een volledige warmtepomp (nog) niet haalbaar? Dan is een hybride warmtepomp een tussenstap, al valt die niet onder het 6%-btw-tarief. 
5. Warm water. Een warmtepompboiler of zonneboiler verlaagt het energieverbruik voor sanitair warm water en telt mee in je EPC.
6. Ventilatie. Na isolatie wordt je woning luchtdichter. Een ventilatiesysteem (C of D) zorgt voor gezonde lucht en voorkomt vocht. 
7. Hernieuwbare energie. Zonnepanelen verbeteren je EPC-score en verlagen je energiefactuur. 

Tip: plan je werken in de juiste volgorde. Eerst isoleren, dan pas de verwarming dimensioneren. Zo kies je een kleinere en zuinigere warmtepomp. Meer tips lees je in ons artikel over het verbeteren van je EPC-label. 

Hoe Van Marcke je helpt

Renoveren voor de renovatieplicht hoeft geen kopzorg te zijn. In onze showrooms en via onze installateurs vind je advies en oplossingen voor warmtepompen, warmtepompboilers, vloerverwarming, lage-temperatuurradiatoren, ventilatie, zonnepanelen en een energiezuinige badkamer.

FAQ's

Bronnen

• Vlaanderen.be: Renovatieverplichting voor residentiële gebouwen
• Vlaanderen.be: Renovatieverplichting voor kleine niet-residentiële gebouwen
• VEKA: Wat wijzigt er in 2026?
• VEKA: Mijn VerbouwLening is nog voordeliger in 2026
• Vlaanderen.be: Stopzetting Mijn EPC-labelpremie
• Vlaanderen.be: Minimaal EPC-label vanaf 2030 (woningkwaliteit)
• Vlaanderen.be: Nieuwe EPB-eisen 2026 (brochure)
• Vlaamse Regering: memorie van toelichting EPBD-ontwerpdecreet (juli 2026)
• Architect.be: Renovatieverplichting voor residentiële gebouwen wordt versoepeld
• Energiehuis SOLVA: Mijn VerbouwPremie wijzigt vanaf 1 maart 2026
• Solar Magazine: Vlaamse energiepremies en gebouwregels wijzigen in 2026